Irena Ewa Lipowicz
Biografia
W 1976 ukończyła studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, na którym podjęła pracę w charakterze asystenta, a następnie adiunkt. W 1981 obroniła doktorat nauk prawnych na podstawie rozprawy pt. Sytuacja systemu informatycznego w sferze prawa administracyjnego pod kierunkiem Karola Sobczaka.
W 1992 uzyskała na macierzystej uczelni stopień doktora habilitowanego nauk prawnych na podstawie dorobku naukowego oraz rozprawy pt. Pojęcie sfery wewnętrznej administracji państwowej. W 2020 otrzymała tytuł profesora nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
W 1980 wstąpiła do NSZZ Solidarność, brała także udział w założeniu Związku Górnośląskiego. Była współpracowniczką Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności. Pracowała m.in. w Krajowej Szkole Administracji Publicznej. Była członkinią Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. W 1998 została profesorem nadzwyczajnym UKSW, na którym objęła kierownictwo Katedry Prawa Administracyjnego. W latach 2006–2010 była profesorem Wyższej Szkoły Psychologii Społecznej w Warszawie.
W latach 1991–2000 sprawowała mandat posłanki I, II oraz III kadencji. Była wybierana w okręgach katowickich nr 36 i nr 16 z ramienia UD i UW. Na początku lat 90. należała do UD, wchodziła w skład prezydium jej klubu parlamentarnego; potem pozostawała bezpartyjną członkinią klubu parlamentarnego UW. W trakcie zasiadania w parlamencie kilkakrotnie wymieniano ją w rankingach tygodnika „Polityka” wśród najlepszych posłów. W Sejmie III kadencji przewodniczyła Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Zasiadała także w Komisji Spraw Zagranicznych oraz Komisji Konstytucyjnej. Przewodniczyła nadto Polsko-Austriackiej Grupie Parlamentarnej, była polską delegatką do Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE i wiceprzewodniczącą tegoż gremium. Uczestniczyła w pracach nad reformą administracyjną z 1999, na mocy której m.in. przywrócono powiaty i ustanowiono samorząd wojewódzki. Mandat poselski złożyła w 2000 w związku z powołaniem na funkcję ambasadora RP w Austrii. Sprawowała ją do maja 2004. W listopadzie tego samego roku została mianowana na przedstawiciela MSZ do spraw stosunków polsko-niemieckich. Z resortu odeszła w maju 2006 razem ze Stefanem Mellerem.
W 2006 została rekomendowana przez posłów Platformy Obywatelskiej na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, jednak jej kandydatura nie uzyskała wystarczającej większości w Sejmie. W tym samym roku powołano ją do Kolegium Najwyższej Izby Kontroli. W 2007 weszła w skład rady programowej reaktywowanego przez Stefana Bratkowskiego Konwersatorium Doświadczenie i Przyszłość. W 2008 objęła stanowisko dyrektora Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Razem z profesor Gesine Schwanz została współprzewodniczącą Forum Polsko-Niemieckiego.
W 2010 klub parlamentarny PO przedstawił jej kandydaturę na stanowisko rzecznika praw obywatelskich. 10 czerwca tego samego roku została wybrana na ten urząd przez Sejm. 8 lipca 2010 wybór ten został zatwierdzony przez Senat. Urząd objęła 21 lipca tego samego roku po złożeniu ślubowania. 9 września 2015 zakończyła pełnienie tej funkcji, gdy ślubowanie przed Sejmem złożył jej następca Adam Bodnar. Wcześniej w tym samym roku została przewodniczącą zarządu Międzynarodowego Instytutu Ombudsmana dla regionu europejskiego.
Weszła w skład rad Uniwersytetu Narodów Zjednoczonych, rady Fundacji Europejskiego Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odrą, rady Fundacji Służby Rzeczypospolitej oraz komisji ekspertów do spraw reformy prawa ochrony danych osobowych w Unii Europejskiej przy GIODO. W latach 2024–2025 była członkinią Rządowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich i białoruskich na bezpieczeństwo wewnętrzne i interesy Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2004–2024.