Rząd zapowiada koniec „saloników VIP” i szybszą e-rejestrację w publicznej ochronie zdrowia

Koniec przywilejów w publicznej służbie zdrowia

Rząd zapowiada zdecydowane porządki w publicznej ochronie zdrowia i stawia sprawę jasno: dostęp do leczenia ma być równy dla wszystkich, bez wyjątków i bez omijania kolejki „tylnymi drzwiami”. Premier Donald Tusk podkreślił, że nadużycia wynikające zarówno ze złej woli pojedynczych lekarzy, jak i z niedoskonałości systemu, mają zostać skutecznie wyeliminowane. W praktyce oznacza to zapowiedź końca rozwiązań, które tworzą nierówne zasady dla pacjentów. Na celowniku znalazły się przede wszystkim praktyki określane jako tzw. „saloniki VIP”.

Szef rządu zaznaczył, że w takich sprawach nie będzie pobłażliwości, a konsekwencje mają być wyciągane wobec osób odpowiedzialnych za łamanie zasad. Według rządu system ochrony zdrowia musi być zorganizowany tak, by nie dało się go wykorzystywać do prywatnych korzyści kosztem pacjentów. To ważna wiadomość dla wszystkich, którzy czekają na wizytę, badanie albo zabieg w publicznej placówce. W centrum zmian ma się znaleźć zasada, że w publicznym systemie o miejscu w kolejce nie mogą decydować znajomości.

„Dla rządu najważniejsze jest skuteczne wyeliminowanie nadużyć i patologii, które są efektem złej woli pojedynczych lekarzy oraz słabości systemu. Nie będzie żadnej pobłażliwości dla takich praktyk, a konsekwencje będą wyciągane”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier wskazał też, że działania naprawcze mają służyć nie tylko pacjentom, ale również zdecydowanej większości lekarzy, pielęgniarek i innych pracowników ochrony zdrowia, którzy pracują zgodnie z zasadami. Chodzi o to, by odróżnić uczciwą pracę personelu medycznego od praktyk, które podważają zaufanie do całego systemu. Według rządu uszczelnienie reguł ma wzmocnić przejrzystość i ograniczyć sytuacje, w których jedni pacjenci są obsługiwani szybciej niż inni. To właśnie takie przypadki budzą największe emocje i najczęściej trafiają do opinii publicznej.

E-rejestracja ma uporządkować kolejki i ujawnić nieprawidłowości

Jednym z najważniejszych narzędzi, które mają pomóc w naprawie systemu, ma być e-rejestracja. Premier polecił przyspieszenie prac nad jej wdrożeniem, aby zapis na wizyty stał się bardziej przejrzysty i łatwiejszy do skontrolowania. Dla pacjentów oznacza to przede wszystkim większą jasność co do tego, kto, kiedy i na jakich zasadach trafia do specjalisty lub na badanie. W praktyce cyfrowy system ma też ograniczyć ryzyko „gubienia” miejsc w kolejce i tworzenia nieformalnych list zapisów.

Władze podkreślają, że e-rejestracja ma pomóc nie tylko w samym umawianiu wizyt, ale również w wykrywaniu nadużyć. Dzięki jednemu, bardziej przejrzystemu mechanizmowi łatwiej będzie wskazać miejsca, w których dochodziło do obchodzenia zasad. Rząd liczy, że pozwoli to także ograniczyć praktyki polegające na omijaniu oficjalnych kolejek przez nieformalne zapisy, znane m.in. jako tzw. „zeszyt” w szpitalach. Dla zwykłych pacjentów najważniejsze jest to, że system ma wreszcie pokazywać realny porządek oczekiwania na świadczenia.

„Wydałem polecenie maksymalnego przyspieszenia prac nad ostatecznym wdrożeniem e-rejestracji. Rozwiązanie zapewni transparentność kolejek i ułatwi wskazanie, gdzie doszło do nieprawidłowości”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

To właśnie przejrzystość kolejek ma być największą korzyścią dla pacjentów, którzy dziś często nie wiedzą, dlaczego jedni trafiają do lekarza szybciej, a inni czekają miesiącami. Nowe rozwiązanie ma też utrudnić tworzenie sytuacji, w których dostęp do świadczeń zależy od nieformalnych ustaleń. W ocenie rządu wdrożenie e-rejestracji jest konieczne, by system nie działał na zasadzie uznaniowości. Jednocześnie ma to być narzędzie pozwalające sprawniej kontrolować, gdzie potrzebne są dodatkowe działania naprawcze.

Szpital Południowy pod lupą, ale problem jest szerszy

Sprawa nieprawidłowości w Szpitalu Południowym w Warszawie stała się impulsem do głośnej reakcji rządu, ale według premiera nie jest to odosobniony przypadek. Donald Tusk zaznaczył, że ujawnione tam nieprawidłowości pokazują problemy obecne w wielu polskich placówkach. To oznacza, że działania naprawcze nie mają dotyczyć jednej instytucji, lecz całego sposobu organizacji publicznej ochrony zdrowia. W tle jest pytanie o to, jak skutecznie bronić pacjentów przed obchodzeniem zasad.

Jak poinformowano, osoby odpowiedzialne za sytuację w Szpitalu Południowym zostały już odwołane, a w środę doszło także do rezygnacji dwóch wiceprezydent Warszawy. Rząd podkreśla jednak, że same dymisje nie rozwiązują problemu, jeśli system nadal pozwala na podobne praktyki. Dlatego nacisk kładziony jest na zmiany organizacyjne, które mają utrudnić powstawanie nadużyć od samego początku. W centrum uwagi są przede wszystkim mechanizmy, które pozwalają jednym pacjentom wejść do systemu bokiem.

Najbardziej rażące zjawiska mają zostać ukrócone w pierwszej kolejności. Rząd wymienia tu przede wszystkim tzw. „saloniki VIP”, które w publicznej ochronie zdrowia tworzą uprzywilejowaną ścieżkę dostępu do świadczeń. Z punktu widzenia pacjentów oznacza to prosty przekaz: publiczna służba zdrowia ma działać według tych samych reguł dla wszystkich. W praktyce chodzi o to, by nikt nie był traktowany lepiej tylko dlatego, że ma odpowiednie kontakty.

Kontrola zarobków i walka z „lekarzami milionerami”

Rząd chce także zwiększyć kontrolę nad tym, ile i gdzie zarabiają medycy finansowani ze środków publicznych. Premier poprosił, by odpowiednia instytucja w Ministerstwie Zdrowia miała wgląd w to, kto, ile i w ilu miejscach otrzymuje pieniądze z państwowych środków. Zmiana ma służyć przejrzystości, ale jednocześnie – jak zapewniono – ma respektować pracę oraz wynagrodzenia personelu medycznego. Dla pacjentów to ważne, bo większa jawność może pomóc wykryć sytuacje, w których system jest wykorzystywany niezgodnie z jego celem.

Premier odniósł się również do zjawiska określanego jako tzw. „lekarze milionerzy” oraz „lekarze z walizkami”. Chodzi o osoby, które wykonują drogie procedury w wielu placówkach, generują bardzo wysokie dochody, ale w ocenie rządu de facto nie zajmują się pacjentem w sposób odpowiadający idei publicznej służby zdrowia. Donald Tusk zaznaczył, że takie praktyki mają zostać ukrócone. W ocenie rządu potrzebne są tu jasne reguły i odpowiednie rekomendacje systemowe.

„Wiemy, że istnieje zjawisko tzw. „lekarzy z walizkami”, którzy realizują drogie procedury w wielu placówkach, generując bardzo wysokie dochody, ale de facto nie zajmują się pacjentem. To zjawisko musi być ukrócone”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Szef rządu oczekuje od Minister Zdrowia i prezesa NFZ przygotowania jasnych propozycji, które uporządkują ten obszar. Ważne jest także to, że rząd nie mówi o ograniczaniu pracy lekarzy, lecz o większej kontroli nad tym, czy środki publiczne są wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem. Dla zwykłego pacjenta to może oznaczać bardziej czytelny system i mniejsze ryzyko, że dostęp do leczenia będzie zależał od nieformalnych układów. Władze podkreślają, że to ma być zmiana w interesie wszystkich uczciwie pracujących stron.

„Zwracam się do reprezentacji środowiska medycznego, żebyście pomogli naprawić ten stan rzeczy i nie szukali konfrontacji. To jest zarówno w interesie pacjentów, jak i lekarzy”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Równy dostęp do świadczeń i współpraca z medykami

Premier zwrócił się do środowiska lekarskiego z apelem o współpracę przy porządkowaniu systemu. Podkreślił, że nie chodzi o otwieranie konfliktu, lecz o wspólne ograniczenie nieprawidłowych praktyk. To ważny sygnał także dla pacjentów, którzy na co dzień korzystają z publicznych placówek i oczekują uczciwych zasad. Rząd przekonuje, że tylko wspólne działania mogą zatrzymać zjawiska niszczące zaufanie do systemu.

W wypowiedziach premiera powracała też jedna zasada: dostęp do usług medycznych w publicznej ochronie zdrowia musi być równy i niezależny od znajomości. Tę samą myśl rząd kieruje do Ministerstwa Zdrowia i NFZ, które mają zadanie przełożyć zapowiedzi na konkretne rozwiązania. W praktyce pacjenci mają zyskać bardziej przewidywalny system zapisów, czytelniejsze kolejki i mniejszą liczbę nieformalnych wyjątków. Zmiany mają też pomóc w odbudowie zaufania do publicznych placówek.

W tle tych zapowiedzi pojawił się również wątek międzynarodowy. Donald Tusk odniósł się do przygotowań Polski do zbliżającego się szczytu NATO w Ankarze i do rosnącej odpowiedzialności Europy za własne bezpieczeństwo. Wskazał, że prosił Władysława Kosiniaka-Kamysza, współpracującego z Radosławem Sikorskim, o bardzo precyzyjne informowanie Prezydenta o stanowisku rządu. Według premiera szczyt w Ankarze ma w praktyce zamykać etap, w którym Europa – w tym Polska – bierze większą odpowiedzialność za własną obronność, zwłaszcza w zakresie finansowania i gotowości militarnej w obszarze broni konwencjonalnej. Szef rządu ocenił też, że Polska jest w tym względzie przykładem dla NATO.

• Szpital Południowy w Warszawie stał się punktem wyjścia do zapowiedzi zmian w całym systemie.
• Dymisje osób odpowiedzialnych za sytuację w placówce już nastąpiły, a środę odnotowano jako dzień rezygnacji dwóch wiceprezydent Warszawy.
• Rząd polecił maksymalne przyspieszenie prac nad wdrożeniem e-rejestracji, która ma zwiększyć transparentność kolejek.
• Wśród nieprawidłowych praktyk wymieniono tzw. saloniki VIP, nieformalne zeszyty w szpitalach oraz zjawisko tzw. lekarzy z walizkami.
• Premier odniósł się także do szczytu NATO w Ankarze i roli Polski w bezpieczeństwie Europy.

Rząd zapowiada więc jednocześnie porządki w kolejkach, większą kontrolę nad publicznymi pieniędzmi i ostrzejszą reakcję na nadużycia w szpitalach. Z perspektywy pacjentów najważniejsze będzie to, czy zapowiedzi szybko przełożą się na realne zmiany w przychodniach i placówkach leczniczych. W centrum całej sprawy pozostaje jedno pytanie: czy publiczna ochrona zdrowia stanie się wreszcie naprawdę równa dla wszystkich?