Dysk NVMe jest sześć razy szybszy od SSD. W biurze tego nie poczujesz
Artykuł sponsorowany
Krótka odpowiedź: na papierze NVMe bije dysk SATA sześciokrotnie, a w nowszych wersjach magistrali nawet dwunastokrotnie. W pracy biurowej różnicy nie widać, bo system rzadko prosi o dane w sposób, który tę przewagę uruchamia. Zysk pojawia się przy dużych plikach, maszynach wirtualnych i obróbce materiału wideo. Przy przesiadce z dysku talerzowego na jakikolwiek półprzewodnikowy skok jest nieporównywalnie większy.
Dopłata do NVMe przy konfigurowaniu komputera wygląda na oczywistą, bo liczby w specyfikacji różnią się o rząd wielkości. Pytanie brzmi, kiedy te liczby przekładają się na czas, który naprawdę spędzasz przy ekranie czekając.
Trzy pojęcia, które ciągle się mylą
Zanim przejdziemy do liczb, trzeba rozdzielić rzeczy nazywane zamiennie w ogłoszeniach. M.2 to kształt i gniazdo, czyli wąska płytka wsuwana w slot na płycie. PCIe to magistrala, którą płyną dane. NVMe to protokół, czyli sposób rozmowy systemu z dyskiem. Dysk M.2 wcale nie musi być NVMe: istnieją nośniki M.2 pracujące po starym interfejsie SATA i wyglądające niemal identycznie. To najczęstsza pomyłka przy zakupie, szczegółowo opisana w materiale o tym, czym jest NVMe i komu się przyda.
Liczby z papieru
| Interfejs | Przepustowość w praktyce | Gdzie to spotkasz |
|---|---|---|
| SATA III | około 550 MB/s | dyski 2,5 cala i część nośników M.2 |
| PCIe 3.0 x4 | około 3 500 MB/s | maszyny mniej więcej z lat 2016-2020 |
| PCIe 4.0 x4 | około 7 000 MB/s | płyty od około 2019 roku po stronie AMD, od 2021 po stronie Intela |
| PCIe 5.0 x4 | około 14 000 MB/s | najnowsze konstrukcje, rzadko spotykane na rynku wtórnym |
Wartości dotyczą odczytu sekwencyjnego, czyli jednego dużego pliku ciągiem. To scenariusz, w którym różnice są największe.
Dlaczego sam protokół ma znaczenie
Przepustowość to tylko połowa historii. Druga połowa to sposób kolejkowania poleceń. Starszy protokół AHCI zaprojektowano w czasach dysków z obracającym się talerzem, gdzie i tak trzeba było czekać na przesunięcie głowicy. NVMe powstał od zera pod pamięć bez części ruchomych.
| Cecha | AHCI (SATA) | NVMe |
|---|---|---|
| Liczba kolejek | 1 | do 65 535 |
| Poleceń w kolejce | 32 | do 65 536 |
| Projektowany pod | dyski talerzowe | pamięć bez części ruchomych |
Te liczby są maksimami z samej specyfikacji, a nie tym, co wystawia typowy dysk w komputerze biurowym. Kontrolery udostępniają zwykle kilka do kilkudziesięciu kolejek. Przewaga jest jednak jakościowa: przy wielu zadaniach proszących o dane jednocześnie SATA ma jedno okienko, a NVMe wiele. Właśnie dlatego różnica rośnie przy serwerach, maszynach wirtualnych i obróbce materiału, a nie przy jednym otwartym arkuszu.
Gdzie ten zysk widać, a gdzie nie
| Zadanie | Z talerzowego na SATA | Z SATA na NVMe |
|---|---|---|
| Uruchomienie systemu | zmiana nie do przeoczenia | kilka sekund |
| Otwarcie arkusza albo przeglądarki | zmiana nie do przeoczenia | poniżej progu zauważalności |
| Kopiowanie pliku kilkudziesięciogigabajtowego | duża | wyraźna, nawet kilkukrotna |
| Montaż wideo na surowym materiale | duża | wyraźna |
| Maszyny wirtualne, bazy danych | duża | wyraźna |
| Wczytywanie poziomów w grach | duża | niewielka |
Wniosek z tej tabeli jest wygodny dla portfela. Jeśli wybierasz między komputerem z dyskiem NVMe a tańszym z SATA, ale za to z większą ilością pamięci operacyjnej, w pracy biurowej druga opcja da więcej. Brakująca pamięć wymusza sięganie do pliku wymiany, a to spowalnia wszystko niezależnie od tego, jak szybki jest nośnik.
Pułapka wycięć w złączu
Złącze M.2 ma wycięcia oznaczane literami. Nośnik z jednym wycięciem bliżej krawędzi, czyli kluczem M, to zwykle dysk PCIe obsługujący cztery linie i protokół NVMe. Nośnik z dwoma wycięciami, czyli kluczem B oraz M, najczęściej pracuje po SATA. Wsunięcie dysku do gniazda nie oznacza więc, że zadziała z pełną szybkością: slot też musi obsługiwać PCIe, a w starszych laptopach i w tańszych płytach bywa wyprowadzony wyłącznie na SATA. Oznaczenie 2280 w nazwie to z kolei sam rozmiar płytki, czyli 22 milimetry szerokości i 80 milimetrów długości.
Temperatura, o której producent nie krzyczy
Szybkie nośniki PCIe grzeją się mocniej od dysków SATA i przy dłuższym zapisie potrafią zredukować własną wydajność, żeby się nie przegrzać. W komputerze stacjonarnym rozwiązuje to blaszka radiatora, często dołożona już na płycie. W cienkim laptopie bywa gorzej, bo nośnik leży tuż przy obudowie. Jeśli planujesz długie operacje zapisu, sprawdź, czy gniazdo ma jakiekolwiek chłodzenie, zanim dopłacisz do najszybszego modelu.
Co z tego wynika przy sprzęcie po leasingu
Komputery firmowe z ostatnich lat mają zwykle slot M.2, więc nawet jeśli trafi ci się konfiguracja z dyskiem SATA, zmiana nośnika jest kwestią jednej śruby. Warto sprawdzić dwie rzeczy w dokumentacji płyty: do której generacji PCIe jest podłączone gniazdo i czy obsługuje NVMe, czy wyłącznie SATA. Dopiero to przesądza, czy dopłata do szybszego dysku ma sens. Dostępne konfiguracje maszyn stacjonarnych zobaczysz pod adresem https://rnew.pl/pl/menu/komputery-stacjonarne-157.html.
Czy stary komputer uruchomi system z dysku NVMe?
Nie zawsze. Sam odczyt danych działa niemal wszędzie, ale start systemu wymaga obsługi po stronie oprogramowania układowego. W konstrukcjach sprzed około 2015 roku bywa z tym problem i trzeba sprawdzić, czy producent wydał nowszą wersję oprogramowania płyty.
Czy da się mieć dwa dyski naraz?
W komputerach stacjonarnych zwykle tak, bo płyty mają kilka gniazd M.2 i dodatkowo porty SATA. W laptopach bywa różnie: część modeli biznesowych ma drugie miejsce na nośnik, część jedno jedyne. To informacja z instrukcji serwisowej danego modelu, nie z opisu oferty.
Ile pojemności zajmuje sam system?
Po instalacji i aktualizacjach trzeba liczyć kilkadziesiąt gigabajtów, do czego dochodzi plik wymiany i obszar hibernacji zależny od ilości pamięci operacyjnej. Dysk o pojemności 256 GB wystarczy do pracy biurowej, ale przy pracy z materiałem wideo zapełnia się szybciej, niż się to planuje.
Na czym to oparte
- Specyfikacje konsorcjum NVM Express - model kolejek i zestaw poleceń protokołu.
- Przepustowości magistrali PCI Express w kolejnych generacjach, w przeliczeniu na cztery linie.
- Specyfikacja złącza M.2: oznaczenia kluczy oraz wymiary wariantu 2280.
- Parametr SATA III na poziomie 6 Gb/s, co po narzutach kodowania daje około 550 MB/s.